چه جور خمیردندانی به درد ما می‌خورد؟

 

نعناع، فلوراید و باقی قضایا
خمیردندان یک نوع ژل یا خمیر خوش‌طعم است که برای تمیز کردن دندان‌ها، حفظ سلامت و بهداشت دهان و داشتن لبخندی زیبا از آن استفاده می‌کنیم. خمیردندان‌ها علاوه بر برداشتن پلاک میکروبی از سطح دندان، بوی بد دهان را از بین می‌برند و ترکیبات ضد پوسیدگی مانند فلوراید را به مینای دندان می‌رسانند.
برق بینداز: خمیردندان‌ها با داشتن مواد ساینده در ترکیب خود، دندان‌ها را براق می‌کنند. وقتی با خمیردندان دندان‌ها را می‌شوییم، مواد ساینده خمیردندان‌ها که کربنات کلسیم، فسفات تری‌کلسیم، پیروفسفات کلسیم و ترکیبات سلیکات هستند، مواد رنگی حاصل از مواد غذایی را از روی سطح دندان‌ها می‌سایند و دندان‌ها را پاک و براق می‌کنند. مواد ساینده نیمی از وزن خمیردندان را تشکیل می‌دهند.
خمیردندان مرطوب: همه ما دوست داریم خمیردندان قوام نرم خود را حفظ کند و خشک و سفت نشود. گلیسرین ماده‌ای است که خمیردندان را مرطوب و تازه نگه می‌دارد و از خشک شدن آن جلوگیری می‌کند. البته در محصولات برخی کارخانه‌ها از قند سوربیتول، پروپان گلیکول و اتیلین گلیکول به عنوان مرطوب‌کننده خمیردندان استفاده می‌شود. مرطوب‌کننده‌ها 20 درصد از وزن خمیردندان را تشکیل می‌دهند.
این همه کف: اگر شما دوست دارید دندانتان مانند شامپو زیاد کف کند و با کف زیاد احساس می‌کنید دندان‌هایتان تمیزتر می‌شوند، باید خمیردندان‌هایی را برگزینید که 2 درصد مواد پاک‌کننده و کف‌کننده داشته باشند. مواد پاک‌کننده، پلاک میکروبی و مواد رنگی چسبیده به سطح دندان را به شکل امولسیون می‌آورد و به براق شدن دندان‌ها کمک می‌کند. سردسته این مواد «سدیم لاریل سولفات» است ولی در برخی مارک‌های تجاری خمیردندان، از ترکیبات دیگر سولفات استفاده می‌شود.
چه چسبناک: مواد چسبنده 2 درصد وزن خمیردندان‌ها را تشکیل می‌دهند و باعث پیوستن اجزای خمیردندان به یکدیگر می‌شوند. صمغ، ژلاتین و نشاسته، چسب‌های آشنای خمیردندان‌ها هستند البته از مواد شیمیایی دیگر مانند ترکیبات سلولز و پلی‌اتیلن نیز استفاده می‌شود.
شیرین، مثل خمیردندان: شکر، ساخارین و سدیم ساخارین به همراه اسانس‌ها، طعم دلچسبی به خمیردندان‌ها می‌دهند. امیدوارم شما از کسانی نباشید که به خاطر طعم و شیرینی خمیردندان‌ باقی‌مانده آن را می‌بلعند. شیرین‌کننده‌ها 1/0 درصد وزن خمیردندان‌ها را تشکیل می‌دهند. استفاده از شکر در خمیردندان‌ها، علاوه بر خاصیت پوسیدگی‌زایی، موجب خشک شدن خمیردندان در حین متبلور شدن شکر می‌شود.
بوی بد ‌دهان هرگز: شما کدام طعم و بو را می‌پسندید؟ نعنایی، دارچینی، توت‌فرنگی، موزی. اسانس‌ها طعم نامطبوع مواد مصرف‌شده در ترکیبات ساینده و شوینده خمیردندان را می‌پوشانند و علاوه بر ایجاد طعم خوب، دهان را نیز خوشبو می‌کنند. اگر شما از بوی بد دهان آزرده‌خاطر هستید، خمیردندان‌هایی با طعم نعناع و دارچین را به شما توصیه می‌کنیم.
بادی‌گاردهای خمیردندان: مواد محافظ، خاصیت ضد میکروبی دارند و می‌توانند میکروب‌ها را از بین ببرند و محیط دهان را ضد عفونی کنند؛ سدیم بنزات و ترکیبات پارابن شناخته‌شده‌ترین محافظ‌های خمیردندان‌ها هستند.
جرم‌هایی که نمی‌آیند: پیروفسفات بازوی قدرتمند خمیردندان است که از تشکیل جرم بر روی سطح دندان جلوگیری می‌کند.
پوسیدگی ممنوع: فلوراید، مشهورترین ماده‌ای است که از پوسیدگی مینای دندان جلوگیری می‌کند و اکثر خمیردندان‌های امروزی دارای ترکیبات سدیم فلوراید و مونوفلوئورو فسفات سدیم برای پیشگیری از پوسیدگی دندان هستند.
خمیردندان‌های زیرخاکی: جالب است بدانید انسان‌ها از سال‌ها پیش انواعی از خمیردندان‌ را برای تمیز کردن دندان‌هایشان استفاده می‌کردند. قدیمی‌ترین خمیردندان مربوط به مصریان در 4 قرن قبل از میلاد مسیح است که خمیردندان ابداعی آن‌ها ترکیبی از نمک، فلفل، نعناع و زنبق و سوسن برای طعم بخشیدن به آن بود. رومیان باستان از ترکیبی نه چندان دلچسب به عنوان خمیردندان استفاده می‌کردند و آن چیزی نبود جز ترکیباتی مشابه ادرار که به علت داشتن ترکیبات آمونیاک دندان‌ها را سفید می‌کرد. به هر حال خمیردندان‌ها تا قرن 19 میلادی عمومیت چندانی در میان مردم نداشتند، تا قبل از آن مردم از پودرهایی که ترکیبی از گچ و نمک بود، برای تمیز کردن دندان‌هایشان استفاده می‌کردند.
اولین خمیردندان که ترکیبی از پراکسیدهیدروژن و جوش شیرین و به شکل خمیر بود در سال 1900 میلادی شناخته شد ولی تا زمان جنگ جهانی اول، این خمیر نتوانست محبوبیت بیشتری در میان مردم نسبت به پودرهایی که به صورت سنتی برای تمیز کردن دهان و دندان‌هایشان استفاده می‌کردند، کسب کند.

فلوراید ماده‌ای است که به عنوان محافظ دندان در برابر پوسیدگی معروف شده است، تحقیقات زیادی نشان داده‌اند که خوردن فلوراید موجب می‌شود در ساختمان مینا و عاج دندان‌هایی که هنوز رویش نیافته‌اند، جایگزین شود و بعدها که دندان‌ها در دهان رویش می‌یابند، در مقابل اسید حاصل از میکروب‌های پوسیدگی‌زا، بسیار مقاوم شوند.
علاوه بر این‌ها فلوراید موجود در بزاق، درون مینای دندان‌های تازه رویش‌یافته کودکان رسوب می‌کند و دندان‌های کودکان را محکم‌تر و مقاوم‌تر می‌سازد. در ضمن اگر روی دندان‌های شما پوسیدگی به تازگی ایجاد شده و در مراحل اولیه خود باشد، دوباره مواد معدنی را به دندان باز می‌گرداند و از پیشرفت پوسیدگی پیشگیری می‌کند.
امروزه اکثر خمیردندان‌ها 1000 تا 1100 بخش در میلیون، فلوراید دارند. نکته‌ای که در مورد استفاده از خمیردندان‌های حاوی فلوراید برای کودکان وجود دارد این است که کودکان معمولاً عادت دارند ضمن مسواک زدن بخش عمده خمیردندان را قورت دهند و اگر این خمیردندان از نوع فلورایددار باشد، تکرار این عمل موجب ورود مقدار زیادی از این ماده به معده و روده کودک شود و در نهایت جذب بیش از حد فلوراید و مسمومیت با فلوراید را در پی دارد.

بچه‌جان قورت نده خمیردندانت را!
نتایج تحقیقات دانشمندان بر روی مسواک زدن بچه‌ها (کودکان) نشان داده است هنگامی‌که کودکان از خمیردندان‌های مخصوص خودشان استفاده می‌کنند، تمایل دارند از مقادیر بیشتری خمیردندان استفاده کنند و مسواک زدن خود را کش دهند عکس اصلاً‌ دوست ندارند بقایای آن را تف کنند و دهان خود را بشویند که شاید به دلیل طعم و بوی خوش خمیردندان است. بنابراین ممکن است مقدار زیادی فلوراید در طول زمان وارد بدن کودک شود و موجب عوارضی مانند مسمومیت با فلوراید و فلوئورزیس گردد که در آن مینای دندان خال‌دار و حفره‌حفره می‌شود برای پیشگیری از این عوارض، میزان فلوراید خمیردندان‌های مخصوص کودکان در مقدار معین و ایمن، توسط کارخانه‌های سازنده تنظیم شده است، به علاوه فراموش نکنید از این خمیردندان‌های حاوی فلوارید پس از 3 سالگی فرزندتان استفاده کنید. هر بار که فرزند (کودک) شما می‌خواهد مسواک بزند به اندازه 1 نخود از خمیردندان روی مسواکش بگذارید و بر مسواک زدن او و تف کردن باقی خمیردندان نظارت داشته باشید.

سنسوداین: خمیردندان ضد حساسیت
از هر 5 نفر 1 نفر مبتلا به «حساسیت دندانی» است. حساسیت دندانی می‌تواند حتی در دوره جوانی یعنی بین 20 تا 30 سالگی آغاز شود. بیشترین دندان‌هایی که حساس می‌شوند دندان‌های نیش و آسیای کوچک هستند.
لایه‌ای از دندان که در زیر مینا قرار دارد عاج نامیده می‌شود. عاج دارای لوله‌های میکروسکوپی ریزی است که حاوی مایع و پایانه‌های سلول‌های عصبی است. هنگامی‌که مینای روی عاج به دلیل استفاده از خمیردندان‌های با درصد مواد ساینده بالا یا در اثر محکم مسواک زدن آسیب می‌بیند یا این‌که لثه در گردن دندان به دلایل بیماری‌های لثه یا پیری تحلیل می‌رود، مواد غذایی سرد و گرم مانند نوشابه، چای و قهوه داغ، بستنی و ... در مجاورت سطح بدون پشتیبان عاج قرار می‌گیرد و باعث حرکت مایع درون لوله‌های عاجی می‌شود. این حرکت مایع، باعث احساس درد و تیر کشیدن در دندان می‌شود. جرم‌گیری، سفید کردن دندان‌ها، خشکی دهان، ترک و شکستگی دندان‌ها و خوراکی‌های اسیدی و ترش می‌توانند دندان‌ها را حساس کنند.
«سنسوداین» خمیردندانی ضد حساسیت است که به شما کمک خواهد کرد از شر تیر کشیدن‌های گاه‌گاه دندان‌هایتان رها شوید. فقط کافی است به جای خمیردندان معمول خود از این خمیردندان استفاده کنید و پس از بهبود دردتان، همچنان مسواک کردن با این خمیردندان را ادامه دهید تا از برگشت حساسیت پیشگیری کنید.

خمیردندان‌های ایرانی
دبیر سومین کنگره دندان‌پزشکی کودکان گفت: کارخانجات سازنده خمیردندان‌های ایرانی، ترکیبات خود را اعلام نمی‌کنند، به همین جهت پزشکان توصیه می‌کنند از خمیردندان‌های خارجی استفاده شود.
دکتر برادران نخجوانی معتقد است درباره خمیردندان‌های ایرانی اطلاعات مشخصی در دست نمی‌باشد و مشخص نیست دارای فلوراید هستند یا خیر. بنابراین پیشنهاد می‌شود از خمیردندان‌های خارجی که ترکیب مشخص و تأییدشده توسط جامعه دندان‌پزشکی دارند، استفاده شود.